HOIZ | 26.06.-5.07.2026

Dekadę temu FestivALT rozpoczął swoją działalność w prywatnym mieszkaniu. Zanim powstał festiwal, istniał dom – miejsce spotkań artystek i intelektualistów, testowania idei; miejsce, w którym współczesna kultura żydowska mogła zaistnieć na własnych zasadach: krytycznie, eksperymentalnie, intymnie i żywo.

Dziesięć lat później wracamy.

Jednocześnie inaugurujemy projekt HOIZ (jid. dom), przekształcając mieszkanie, w którym narodził się FestivALT, w stale obecną przestrzeń sztuki, performansu, dialogu i wspólnoty. Powrót do tego domu jest zarówno celebracją okrągłych urodzin, jak i refleksją nad tym, co to znaczy nazywać jakieś miejsce domem.

Przez stulecia Polska była domem dla jednej z największych, najdynamiczniej rozwijających się społeczności żydowskich na świecie: współtworzących ten kraj poprzez język, politykę, naukę, muzykę, teatr i codzienną egzystencję. Ten dom nigdy nie był czymś jednolitym; budowano go poprzez spotkania, sprzeczności i współistnienia.

Dziś żydowskość zbyt często przedstawia się przez pryzmat binarnych opozycji – przeszłość albo teraźniejszość, ofiara albo sprawca, religia albo polityka, Izrael albo diaspora. Doświadczenia żydowskie w debacie publicznej coraz częściej sprowadzane są do konfliktów geopolitycznych, w wyniku czego złożoność ustępuje miejsca uproszczeniom.

HOIZ jest naszą odpowiedzią na to zjawisko.

Otwierając żydowski dom dla publiczności, zapraszamy do przestrzeni, w której kultura żydowska przestaje być czymś abstrakcyjnym – staje się doświadczeniem przeżywanym w konkretnym miejscu i momencie. Fundamenty HOIZ pozostają żydowskie, ale jego wizja jest szersza i otwarta: to miejsce, w którym artyści i artystki, intelektualiści i intelektualistki, osoby sąsiedzkie i publiczność o różnych doświadczeniach mogą spotkać się w atmosferze dialogu.

Wyobrażamy sobie HOIZ jako dom dla niezależnych i mniejszościowych głosów; przestrzeń dla praktyk artystycznych, które często funkcjonują interdyscyplinarnie, na przecięciu tożsamości i instytucji. Poprzez sztukę, rozmowę i gościnność chcemy wyjść poza odziedziczone podziały i umożliwiać prawdziwe, ludzkie spotkania.

Taki etos zawsze przyświecał FestivALT-owi. Zamiast traktować kulturę żydowską jako przedmiot pamięci, postrzegamy ją jako sposób angażowania się we współczesną Polskę – jej historie, tożsamości, napięcia i możliwości. Perspektywy żydowskie nie są czymś zewnętrznym wobec polskiego społeczeństwa; stanowią integralną część jego przeszłości i są niezbędne do wyobrażania sobie jego przyszłości.

Nieprzypadkowo więc program naszego jubileuszu opiera się na idei powrotu. Wiele z prezentowanych tu osób artystycznych i prac towarzyszyło FestivALT-owi przez ostatnią dekadę. Ich powrót nie jest gestem retrospektywnym, lecz odnowionym. Spoglądając wstecz, możemy zapytać, co nadal pozostaje ważne, co się zmieniło i jaką przyszłość chcemy wspólnie budować.

Dom nigdy nie jest wyłącznie miejscem. Jest czymś, co tworzymy razem.

Witamy w HOIZ.